«Ανάπτυξη στον τόπο μου»: επτά συν μία προτεραιότητες για το Νομό Κοζάνης

Στην πορεία για το 8ο Συνέδριό του το ΠΑΣΟΚ άνοιξε σε όλη την Ελλάδα έναν δημόσιο ανοιχτό διάλογο με θέμα: «Διάλογος για το Νομό μου. Ανάπτυξη στον τόπο μου». Είναι μία σημαντική πρωτοβουλία σε μία εποχή έντονης αμφισβήτησης του πολιτικού συστήματος. Σε μία εποχή όπου οι θεσμοί κοινωνικής διαβούλευσης δοκιμάζονται και αναδεικνύεται ως κορυφαίο θέμα για τη δημοκρατία η μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική συμμετοχή του πολίτη. Και είναι βέβαια μία αυτονόητη ανάγκη για ένα κόμμα που αποτελεί την εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης για τη χώρα να θέλει να εξειδικεύσει τις προτάσεις του σε επίπεδο περιφέρειας και νομού.

Στο πλαίσιο αυτής της πρόσκλησης καταθέτω και εγώ επιγραμματικά επτά συν μία προτεραιότητες για την περιοχή μας. Κοινή συνιστώσα των προτεραιοτήτων είναι η ανάγκη να έρθει στο προσκήνιο σήμερα περισσότερο από ποτέ η περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη σε όλες της τις διαστάσεις: οικονομική, κοινωνική, ανάπτυξη με βάση την αειφορία. Και προϋπόθεση οι προτεραιότητες αυτές να ενταχθούν σε ένα συνολικό σχέδιο διακυβέρνησης με βασικό άξονα την αλλαγή των δομών του κράτους στην κατεύθυνση της ριζικής αποκέντρωσης, της συμμετοχής και της κοινωνικής λογοδοσίας.

Πρώτη προτεραιότητα – να ξεκαθαρίσουμε το μέλλον της ΔΕΗ στην περιοχή. Μία προτεραιότητα που επιβλήθηκε ήδη από τα γεγονότα, με την προοπτική απώλειας του δημόσιου χαρακτήρα της επιχείρησης με τη διάσπαση της ΔΕΗ σε 6 θυγατρικές και τις «συνεργασίες» που προωθούνται, αλλά κυρίως η στρατηγική αντικατάστασης του λιγνίτη από εισαγόμενο λιθάνθρακα με το κλείσιμο σταθμών στην περιοχή έχουν δικαιολογημένα δημιουργήσει μεγάλη αναστάτωση.

Ο μακροχρόνιος σχεδιασμός της ΔΕΗ – και της κυβέρνησης εάν τον υιοθετήσει προβλέπει να αντικαταστήσουμε ένα εθνικό καύσιμο με ένα εξίσου ρυπογόνο αλλά εισαγόμενο. Χωρίς κανένα περιβαλλοντικό πλεονέκτημα, με κατακόρυφη αύξηση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας μας, και με τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις για τη δική μας περιοχή. Αντίθετα η ΔΕΗ θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει ορθολογικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνα τα σημαντικά αποθέματα λιγνίτη που εξακολουθεί να έχει η περιοχή μας. Στην πορεία που επέλεξε η ΔΕΗ θα μας βρει όλους απέναντι: τους εργαζομένους στη ΔΕΗ, την τοπική κοινωνία. Και οι πολιτικοί του νομού θα κριθούν από τη θέση που θα πάρουν στο κορυφαίο αυτό για την περιοχή μας ζήτημα.

Είναι σήμερα πιο αναγκαίο από ποτέ να απαιτήσουμε η τοπική κοινωνία να κάνει με τη ΔΕΗ μία νέα συμφωνία, μία συμφωνία-πλαίσιο που αφορά τα ζητήματα που θα είναι κυρίαρχα για το νομό μας. Το σχέδιο για το μέλλον της επιχείρησης στην περιοχή και την αντικατάσταση μονάδων. Τις προσλήψεις και τα θέματα της εντοπιότητας. Τις συνθήκες εργασίας στην επιχείρηση. Τις μετεγκαταστάσεις οικισμών και τη χρήση των εδαφών που εγκαταλείπονται. Τις δορυφορικές επιχειρήσεις και τη σχέση με το πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ.

Δεύτερη προτεραιότητα – να αναβαθμίσουμε το περιβάλλον σε συγκριτικό πλεονέκτημα. Είναι μία προτεραιότητα άρρηκτα συνδεδεμένη με το μέλλον της ΔΕΗ –η προστασία του περιβάλλοντος και η ανάδειξή του σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για το Νομό Κοζάνης. Η ατζέντα εδώ έχει πολλές αναγκαίες πρωτοβουλίες: μαζικές επενδύσεις της ΔΕΗ στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μεταγκατάσταση οικισμών, επιβολή των στοιχειωδών κανόνων για τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και της υγείας των κατοίκων στην εξόρυξη, μεταφορά και καύση λιγνίτη (φίλτρα, καλυμμένοι ταινιόδρομοι, κλπ.), αλλά και αντιμετώπιση των άλλων μεγάλων περιβαλλοντικών θεμάτων που έχουμε ως περιοχή (αποθέσεις αμιάντου, χωροθέτηση μεταλλείων μαρμάρου).

Τρίτη προτεραιότητα –η δημιουργία της νέας αναπτυξιακής ταυτότητας του Νομού. Με τη διαφοροποίηση της οικονομίας του Νομού ώστε να δημιουργηθούν νέες επιχειρήσεις και να μειωθεί η τεράστια ανεργία. Και εδώ τα μέτωπα είναι πολλά: καλύτερη χρήση του Τοπικού Πόρου Ανάπτυξης με διπλασιασμό του ύψους και αλλαγή προτεραιοτήτων (υπενθυμίζω την πρόταση που έχω καταθέσει για τη δημιουργία τοπικού κεφαλαίου επιχειρηματικών συμμετοχών που θα επενδύει σε νέες καινοτόμες επιχειρήσεις), ενθάρρυνση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στις νέες μορφές ενέργειας και στο περιβάλλον, εξωστρέφεια με την εκμετάλλευση των αγορών στις γειτονικές μας χώρες, αλλά και άμεσες πρωτοβουλίες στήριξης της απασχόλησης σε ευάλωτες ομάδες όπως οι νέοι και οι γυναίκες.

Τέταρτη προτεραιότητα — η στήριξη του πόλου της γνώσης. Αποτελεί ταυτόχρονα προϋπόθεση για το νέο αναπτυξιακό πρότυπο αλλά και συστατικό του στοιχείο η στήριξη του πόλου της γνώσης στην περιοχή, δηλαδή του Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και η καλύτερη σύνδεσή τους με την τοπική οικονομία. Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας να γίνει ένα ίδρυμα καινοτόμο και πρωτοποριακό. Να λειτουργεί με μεγαλύτερη αυτοτέλεια, με περισσότερους αυτόνομους πόρους, και μαζί με το ΤΕΙ να αποτελέσουν έναν πόλο ανάπτυξης με γύρω τους νέες επιχειρήσεις βασισμένες στη γνώση, στην τεχνολογία, νέες επιχειρήσεις με τεχνολογίες περιβάλλοντος, με νέα υλικά. Νέες επιχειρήσεις που θα μπορέσουν να οδηγήσουν σ’ αυτή τη διαφοροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας.

Πέμπτη προτεραιότητα — η αγροτική οικονομία και ο νέος αγρότης. Η στήριξή του όχι απλώς με πόρους, αλλά με αποκεντρωμένες υπηρεσίες, με το γεωπόνο δίπλα του, με τον κτηνίατρο δίπλα στον κτηνοτρόφο, για να μπορέσουν να γίνουν νέες καλλιέργειες, να αναβαθμιστεί το προϊόν, να υπάρχει μεγαλύτερη εξαγωγική δραστηριότητα στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε μια ανάπτυξη στηριγμένη σε μια σύγχρονη γεωργία, με παραγωγή ποιοτικών βιολογικών προϊόντων. Μια αγροτική ανάπτυξη που στηρίζεται σε επώνυμα προϊόντα και σε καινοτόμες προσπάθειες. Το βάρος αυτής της νέας αναπτυξιακής προσπάθειας μπορούν να το δώσουν οι ίδιοι οι παραγωγοί μέσα από νέου τύπου επιχειρηματικούς συνεταιρισμούς. Ακολουθώντας το δρόμο της ποιότητας μέσω της πιστοποίησης, και τον δρόμο της νέας καλλιέργειας. Αυτή είναι η απάντηση στο νέο τοπίο όπου την αγορά τη ρυθμίζουν πια οι μεγάλες εμπορικές αλυσίδες.

Έκτη προτεραιότητα — η ανάδειξη της ομορφιάς του τόπου μας. Με την πολιτιστική του παράδοση και τον τουρισμό. Έχουμε πλεονεκτήματα που δεν έχουμε ακόμη αναδείξει. Το Βελβεντό, τα Πιέρια και τα κάστρα των Σερβίων, την περιοχή της Ελάτης και των Καμβουνίων με τα Μπουχάρια. Τη λιγότερο αξιοποιημένη λίμνη της Ελλάδας, τη λίμνη Πολυφύτου, με όλη την παραλίμνια περιοχή να γίνεται μία νέα λίμνη Πλαστήρα. Την Αιανή με τις μοναδικές αρχαιότητες. Το μουσείο Μακεδονικού Αγώνα στο Χρώμιο. Την ορεινή Βλάστη με το Μουρίκι και το Καστανόδασος στην Εορδαία. Τη Σιάτιστα με τα αρχοντικά της. Τα χωριά του Βοϊου που με την ολοκλήρωση των οδικών υποδομών επιτρέπουν πλέον τον τουρισμό του Σαββατοκύριακου. Υπάρχουν σήμερα όλες οι δυνατότητες για έναν νέο ποιοτικό τουρισμό, με μονάδες ήπιας τουριστικής ανάπτυξης, οι οποίες δένουν με τα τοπικά προϊόντα, και οδηγούν σε μία καινούργια προσφορά υπηρεσιών. Χρειάζεται όμως ένα συνολικό σχέδιο, με προγραμματισμό και χρηματοδότηση.

Έβδομη προτεραιότητα — η προετοιμασία της επόμενης προγραμματικής περιόδου. Πολλές από τις πρωτοβουλίες που θα στηρίξουν τις μεγάλες αναπτυξιακές προτεραιότητες τα επόμενα χρόνια στηρίζονται στην ορθολογική εκμετάλλευση του λεγόμενου ΕΣΠΑ ή Δ’ΚΠΣ, ώστε να έχει το μέγιστο αναπτυξιακό αποτέλεσμα για την περιοχή μας. Σταχυολογώ μερικές μόνο από τις απαραίτητες ενέργειες και πρωτοβουλίες: η ολοκλήρωση των μεγάλων υποδομών μεταφοράς όπως με τη χρηματοδότηση του κάθετου οδικού άξονα Κοζάνη-Λάρισας, η ένταξη σημαντικών παρεμβάσεων που θα αλλάξουν την οικονομική γεωγραφία της περιοχής όπως με την αξιοποίηση της Λίμνης Πολυφύτου, αλλά και παρεμβάσεις για την επιχειρηματικότητα, τις σύγχρονες υποδομές ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Άφησα τελευταία μία προτεραιότητα που συχνά δεν αναφέρεται καθόλου: είναι η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε μία κοινωνία συνοχής και αλληλεγγύης. Και εδώ οι παρεμβάσεις που χρειάζονται στο Νομό είναι μεγάλες και η κυβέρνηση είναι ήδη υπόλογη για πολλές από αυτές. Από τη χορήγηση του επιδόματος θέρμανσης, την αύξηση του επιδόματος ανεργίας και σημαντικές αυξήσεις στις χαμηλές συντάξεις, μέχρι τη στήριξη του ολοήμερου σχολείου, θεσμών που υποχρηματοδοτούνται όπως το «Βοήθεια στο Σπίτι», ολοκλήρωση και στήριξη με προσωπικό των υποδομών υγείας και μέτρων ένταξης για τα άτομα με αναπηρία (η έλλειψή τους αποτελεί το μεγάλο όνειδος για τη χώρα μας). Όλα αυτά αποτελούν τις στοιχειώδεις υποχρεώσεις μίας χώρας που θέλει να λέγεται σύγχρονη και Ευρωπαϊκή. Θα δώσουν στο Νομό Κοζάνης τις κοινωνικές υποδομές που θα στηρίξουν την ανάπτυξη.

Η περιοχή μας έχει μεγάλες δυνατότητες. Χρειάζεται όμως σήμερα να δει μπροστά, να ψηλαφήσει το μέλλον της, και να προετοιμαστεί γι αυτό. Χωρίς φοβικά σύνδρομα, χωρίς αγκυλώσεις, και με τη συστράτευση όλης της τοπικής κοινωνίας για τις μεγάλες αλλαγές που έρχονται. Στο πλαίσιο αυτό, το ΠΑΣΟΚ με τις προτάσεις του και όλα του τα στελέχη καλείται να παίξει σημαντικό ρόλο.

* Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου είναι βουλευτής ΠΑΣΟΚ του Νομού Κοζάνης. Το κείμενο αυτό κατατέθηκε στο πλαίσιο του προσυνεδριακού διαλόγου και της πρόσκλησης για έναν δημόσιο ανοιχτό διάλογο με θέμα: «Διάλογος για το Νομό μου. Ανάπτυξη στον τόπο μου».