Το Εαρινό Συμβούλιο Κορυφής της Ελληνικής Προεδρίας

Ανταγωνιστικότητα, απασχόληση, αειφορία.

Η σημασία του Εαρινού Συμβουλίου

Την Παρασκευή 21 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες το Εαρινό Συμβούλιο των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συζήτηση και οι αποφάσεις αφορούν κυρίως στο όραμα για την Ευρώπη του αύριο.

Το όραμα αυτό αποτυπώθηκε πριν από τρία χρόνια στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της Λισσαβώνας: οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισαν να θέσουν ως στόχο το ριζικό μετασχηματισμό της Ευρώπης, ταυτόχρονα με την αναζήτηση μίας νέας οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ταυτότητας. Στο πλαίσιο αυτό, δεσμεύθηκαν σε ένα φιλόδοξο δεκαετές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.

Η αποτίμηση της λεγόμενης «Στρατηγικής της Λισσαβώνας» γίνεται κάθε χρόνο στο Εαρινό Συμβούλιο. Οι ηγέτες της Ένωσης εκτιμούν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή και θέτουν τις στρατηγικές κατευθύνσεις για τη συνέχιση της πορείας.

Το φετινό Εαρινό Συμβούλιο πραγματοποιείται σε μία πραγματικά δύσκολη συγκυρία: η σκιά του πολέμου επιτείνει δραματικά την αβεβαιότητα για τις διεθνείς εξελίξεις και εξαντλεί τις πιθανότητες για γρήγορη έξοδο από την διεθνή οικονομική κρίση. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι ηγέτες της Ένωσης είναι υποχρεωμένοι να κοιτάξουν την επόμενη μέρα και να αναζητήσουν τρόπους να απελευθερώσουν το αναπτυξιακό δυναμικό της Ευρώπης.

Το ζητούμενο είναι να βρεθούν τρόποι ώστε:

	να αρθούν τα εμπόδια για την αύξηση της απασχόλησης και την μείωση της ανεργίας
	να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα
	να επιταχυνθεί η διαδικασία μετασχηματισμού της Ευρώπης σε μία κοινωνία της γνώσης
	να ενθαρρυνθεί η επιχειρηματική δράση και να βελτιωθεί το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις
	να ενισχυθεί η καινοτομία μέσω της παραγωγής και πρακτικής εφαρμογής νέων ιδεών
	να ενθαρρυνθεί η υιοθέτηση τεχνολογιών φιλικών για το περιβάλλον και, αντίθετα, να αποθαρρυνθεί την σπατάλη φυσικών πόρων.

Η πορεία μέχρι σήμερα

Είναι φανερό ότι σε πολλούς τομείς της Στρατηγικής της Λισσαβώνας υπάρχει πρόοδος. Στην οικονομία, το άνοιγμα των αγορών και η μεγαλύτερη ενοποίησή τους οδηγεί σε νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, χαμηλότερες τιμές και καλύτερες υπηρεσίες για τους καταναλωτές. Η επένδυση στην καινοτομία και στις νέες τεχνολογίες οδηγεί στη δημιιουργία νέων ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων για την Ευρώπη.

Στον κοινωνικό πυλώνα, η Στρατηγική για την Απασχόληση έχει οδηγήσει στη δημιουργία 5 εκατ. νέων θέσεων εργασίας – 500.000 από αυτές μόνο για το 2002. Αντίστοιχα, η ανεργία μειώθηκε κατά 2 εκατ. παρά την συνεχιζόμενη ύφεση. Σημαντικά βήματα έχουν γίνει για τη δημιουργία μίας πιο ανοικτής και ευέλικτης αγοράς εργασίας, χωρίς να μειώνεται το αίσθημα ασφάλειας των εργαζόμενων. Ταυτόχρονα, έχει προχωρήσει η μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων, ώστε οι συντάξεις να είναι επαρκείς χωρίς να επηρεάζονται αρνητικά τα δημόσια οικονομικά των χωρών.

Σε ό,τι αφορά στο περιβάλλον, έχει γίνει ήδη πρόοδος στις εκπομπές καυσαερίων, ειδικά σε κάποιους συγκεκριμένους κλάδους. Η ενεργειακή ένταση μειώνεται σταδιακά και η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αυξάνεται. Σημαντικά ζητήματα είναι επίσης η αυξημένη ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, η έμφαση που δίνεται πλέον στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην άσκηση πολιτικής.

Συνολικά, όμως, η πρόοδος προς τον ριζικό μετασχηματισμό της Ευρώπης δεν είναι επαρκής και υπάρχει ένα σημαντικό έλλειμμα υλοποίησης. Ξεκινώντας από το Εαρινό Συμβούλιο, πρέπει να περάσουμε από τις εξαγγελίες στην πράξη για την έγκαιρη και αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων σε όλο το φάσμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

Επιδιώξεις της Ελληνικής Προεδρίας

Η επιτυχία ενός Συμβουλίου Κορυφής κρίνεται κυρίως από 3 παράγοντες:

	από το εάν μπορεί να περάσει ένα σαφές και πειστικό μήνυμα στην κοινή γνώμη
	από την πρόοδο που σηματοδοτεί και τις αποφάσεις που παίρνει
	από τον βαθμό στον οποίο δίνονται στρατηγικές κατευθύνσεις για το μέλλον

Το μήνυμα της Ελληνικής Προεδρίας εκφράζεται μέσα από τις προτεραιότητες που έχει θέσει και είναι κρυστάλλινο: θέλουμε μία ανταγωνιστική Ευρώπη, με ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης, όπου θα δημιουργούνται συνεχώς περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη, λιγότερες κοινωνικές ανισότητες, βελτιωμένη ποιότητα ζωής.

Μία Ευρώπη όπου η ανάπτυξη δεν θα έρχεται σε αντίθεση με την προστασία του περιβάλλοντος και δεν θα υποθηκεύει την ευημερία των επερχόμενων γενεών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στην προώθηση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας αλλά και στην εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και την διασύνδεση της Ευρώπης.

Σε σχέση με θέματα στα οποία υπήρξε συμφωνία κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας, οι επιτυχίες δεν είναι λίγες. Το πιο σημαντικό από αυτά είναι το Ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Το θέμα αυτό είχε απασχολήσει διαδοχικές Προεδρίες επί 14 χρόνια, χωρίς όμως να έχει επέλθει συμφωνία. Η Ελληνική Προεδρία κατάφερε να κάμψει τις διαφωνίες των επιμέρους χωρών. Η καθιέρωση του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας έχει μεγάλη σημασία, γιατί αναμένεται να βοηθήσει τους ανθρώπους με καινοτόμες ιδέες να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα τις ιδέες τους.

Σημαντική πρόοδος έχει γίνει, επίσης, για τον καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, ώστε να είναι δυνατή μία αποτελεσματική και ρεαλιστική – λιγότερο άκαμπτη — εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να πάρει σημαντικές αποφάσεις για την απασχόληση. Αυτό αποδεικνύει ότι η ελληνική Προεδρία έχει αναδείξει την απασχόληση σε κορυφαία προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε άλλα σημαντικά θέματα (οι σιδηρόδρομοι, το επόμενο στάδιο στο άνοιγμα των αγορών, η προώθηση της κοινωνίας της πληροφορίας, ο ενεργειακός φόρος, η οδηγία για την περιβαλλοντική ευθύνη αναμένεται να αποφασισθούν συγκεκριμένες προθεσμίες για την ολοκλήρωση των τελικών συμφωνιών.

Το Εαρινό Συμβούλιο αναμένεται επίσης να δώσει στρατηγικές κατευθύνσεις για σημαντικά ζητήματα:

	για τους Γενικούς Προσανατολισμούς της Οικονομικής Πολιτικής που θα ισχύουν για τα επόμενα τρία χρόνια και που θέτουν το τους στόχους και το πλαίσιο άσκησης οικονομικής πολιτικής
	για την Αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση, αλλά και για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας των επιμέρους χωρών.
	για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας, μέσω των Σχεδίων Δράσης για την επιχειρηματικότητα και την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος αλλά και την εφαρμογή του Χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις.
	Για την προστασία του περιβάλλοντος. Έμφαση αναμένεται να δοθεί και στο Σχέδιο Δράσης για τις περιβαλλοντικά καθαρές τεχνολογίες.

Η σημασία για την περιφέρεια

Η Στρατηγική της Λισσαβώνας δεν είναι απλά ένα σύνολο πολιτικών σε επίπεδο ΕΕ με ενδεχόμενα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά σε επίπεδο χώρας – αλλά και περιφέρειας.

Η επιδίωξη αυτής της Στρατηγικής μπορεί να αποφέρει άμεσα ακόμη περισσότερα οφέλη για τη χώρα μας σαν σύνολο και, ειδικότερα, για τις πιο απομακρυσμένες περιφέρειες.

Η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και οι πολιτικές για την απασχόληση θα σημαίνουν θέσεις εργασίας, μείωση της ανεργίας και βελτίωση των συνθηκών εργασίας, κκαι ειδικά για περιφέρειες και νομούς όπως ο δικός μας, με ψηλή αναεργία και ανάγκη επαναπροσδιορισμού της οικονομικής δραστηριότητας.

Οι αποφάσεις για την ενοποίηση των Ευρωπαϊκών αγορών και για την επέκταση των ευρωπαϊκών δικτύων - ενέργειας, μεταφορών, τηλεπικοινωνιών - σημαίνουν και άρση της απομόνωσης για περιφέρειες όπως η δικιά μας.

Οι περιβαλλοντικές πολιτικές (πχ, η αυξανόμενη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) θα σημαίνει καλύτερη ποιότητα ζωής, εδικά για τις περισσότερο επιβαρημένες περιοχές.

Η Στρατηγική της Λισσαβώνας δεν αναφέρεται μόνο στο αύριο της Ευρώπης, αλλά και στο παρόν και την καθημερινότητα όλων μας – ειδικά των λιγότερο προνομιούχων. Η Ελληνική Προεδρία έχει εργασθεί σκληρά για να γίνουν τα αποτελέσματα ορατά σε όλους και αυτό θα συνεχίσει να επιδιώκει και μετά το ορόσημο του Εαρινού Συμβουλίου.

*Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου είναι συντονιστής της Ελληνικής Προεδρίας για τη στρατηγική της Λισσαβώνας.