Συνέντευξη στην εφημερίδα «ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ» και στις δημοσιογράφους Μ. Βουργάνα και Ε. Αρλαπάνου

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τόσο εσείς όσο και ο πρωθυπουργός, σε πρόσφατες δηλώσεις σας, αφήνετε να διαφανεί ότι η πίεση των Βρυξελλών σε μία τόσο νέα κυβέρνηση ίσως είναι υπερβολική. Οι Βρυξέλλες, ωστόσο, δεν μπορούν να προσαρμόζουν τις απαιτήσεις τους ανάλογα με το ποιος κυβερνά. Βλέπουν χώρες και όχι κυβερνήσεις…

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Για τον λόγο αυτό, ποτέ δεν στεκόμαστε μπροστά στους Ευρωπαίους εταίρους ως μία νέα κυβέρνηση, αλλά ως εκπρόσωποι της κυβέρνησης της Ελλάδας. Στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όμως αυτό που αξιολογείται δεν είναι τα πρόσωπα, αλλά οι πολιτικές και οι προσπάθειες που καταβάλλονται από τις κυβερνήσεις κάθε χώρας για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που υπάρχουν. Οι απαιτήσεις της Ε.Ε. σήμερα είναι ανάλογες του μεγέθους του προβλήματος. Το Συμβούλιο στις 2 Δεκεμβρίου απέδωσε επισήμως το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας στις πολιτικές επιλογές που έγιναν έως τον Οκτώβριο του 2009. Η νέα κυβέρνηση καλείται σήμερα να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μέσα από ένα συντεταγμένο πρόγραμμα τομών και αλλαγών. Δεν θέλουμε να καθυστερήσουμε στη δουλειά που πρέπει να γίνει, αλλά χρειαζόταν να πετύχουμε μια προσωρινή «άρση της δυσπιστίας» για να συνταχθεί ο Προϋπολογισμός και το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που συγκεκριμενοποιούν το πρόγραμμα και τους δημοσιονομικούς μας στόχους. Πλέον έχουμε δώσει τα πρώτα δείγματα γραφής μας, τόσο με τον προϋπολογισμό του 2010 αλλά και με μια σειρά παρεμβάσεων, που ήδη έχουμε θέσει στο τραπέζι του κοινωνικού διαλόγου. Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών και οι δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων δείχνουν ότι οι προσπάθειές μας, αν και βρισκόμαστε μόλις στην αρχή, έχουν αρχίσει να αποδίδουν.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πιστεύετε ότι Κομισιόν και Eurostat έχουν συνυπευθυνότητα για τη λάθος καταγραφή των ελληνικών δημοσιονομικών μεγεθών;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Την κύρια ευθύνη για την καταγραφή και αποτύπωση των δημοσιονομικών μεγεθών την έχουν πάντοτε οι εθνικές αρχές, ακολουθώντας τις μεθοδολογικές οδηγίες της Eurostat. Η αδιαφάνεια στη διαχείριση και αποτύπωση των δημοσιονομικών μεγεθών ήταν μια πολιτική επιλογή της προηγούμενης κυβέρνησης. Θυμίζω ότι με την «απογραφή» του 2004 η κυβέρνηση της ΝΔ εγγυήθηκε δήθεν την ειλικρίνεια των ελληνικών στοιχείων. Τελικά αποδείχτηκε ότι δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ένα πολιτικό τέχνασμα που εξυπηρέτησε μόνο κομματικούς στόχους. Είναι γεγονός ότι και οι κοινοτικές αρχές, θα έπρεπε να είχαν κινηθεί διαφορετικά. Είναι όμως δύσκολο να αποδοθούν ευθύνες σε τρίτους, όταν η επίσημη κυβέρνηση της χώρας πήρε την πρωτοβουλία να αμφισβητήσει το 2004 και μετά να αρχίσει πάλι να αποκρύπτει την πραγματική δημοσιονομική κατάσταση. Την αμφισβήτηση αυτή θέλουμε να αναστρέψουμε με μια σειρά αναγκαίων -τόσο για την Ε.Ε. αλλά κυρίως για τη χώρα- θεσμικών παρεμβάσεων που ενισχύουν τη διαφάνεια και την αποτελεσματική παρακολούθηση του πολιτικού έργου. Ήδη προχωρά και θα κατατεθεί για ψήφιση τον Ιανουάριο το νομοσχέδιο για την ανεξαρτητοποίηση της Στατιστικής Υπηρεσίας, περιμένουμε το πόρισμα της ανεξάρτητης επιτροπής με προτάσεις για τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης και έχουμε ξεκινήσει να δουλεύουμε για το νέο σύστημα κατάρτισης, εκτέλεσης και παρακολούθησης του προϋπολογισμού και των δημοσίων οικονομικών.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ρεαλιστικά μιλώντας, πότε, κατά τη γνώμη σας, μπορεί να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα κάτω από 3% και το χρέος της χώρας κάτω από το 100%;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Είναι προφανές ότι ένα έλλειμμα στο ύψος του ελληνικού, που σήμερα είναι 12,7%, δεν μπορεί να μειωθεί με βιώσιμο τρόπο σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Ήδη σε χώρες της Ε.Ε. με αντίστοιχα ελλείμματα έχει δοθεί περίοδος διόρθωσης τριών και τεσσάρων ετών, την οποία και εμείς θεωρούμε ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για τη μείωση του δικού μας ελλείμματος. Κρίσιμο βέβαια στοιχείο θα είναι η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, πέρα από όποιες παρεμβάσεις στο σκέλος των εσόδων και των δαπανών. Σε σχέση με το χρέος, αυτό που επείγει και θα αποτυπωθεί στους μεσοπρόθεσμούς στόχους μας είναι η αντιστροφή της σημερινής αύξουσας πορείας του, ώστε να ξεκινήσει σταδιακά η αποκλιμάκωσή.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχετε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο κατάθεσης συμπληρωματικού προϋπολογισμού. Πότε είναι το πρώτο χρονικό ορόσημο που θα κριθεί το αν θα απαιτηθούν πρόσθετα μέτρα;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Δεν υπάρχει χρονικό ορόσημο, αλλά στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν. Ως κυβέρνηση έχουμε σειρά συγκεκριμένων δεσμεύσεων που θέλουμε να υλοποιήσουμε το 2010, ανάμεσα σε αυτές είναι και η μείωση του ελλείμματος στο 9,1%. Μια μείωση που έχουμε προγραμματίσει να πραγματοποιηθεί ισόρροπα από την αύξηση εσόδων και τη μείωση δαπανών, που θα προκύπτουν κυρίως από μόνιμα και διαρθρωτικά μέτρα ώστε να είναι βιώσιμη. Η τακτική και συστηματική αξιολόγηση της πορείας του προϋπολογισμού που εισάγουμε από το 2010 σε μηνιαία βάση, αλλά και η ουσιαστική αξιοποίηση της θεσμικής υποχρέωσης του υπουργού για τακτική ενημέρωση της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής, θα μας επιτρέψουν να προλάβουμε πιθανή αλλαγή των συνθηκών που δεν είχε προβλεφθεί κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού και αν χρειαστεί να προβούμε σε διορθωτικές κινήσεις.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Υπήρξαν δημοσιεύματα για αγορά μεγάλου μέρους του ελληνικού χρέους από Κινέζους. Ευσταθούν;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Αυτό που ισχύει είναι ότι, ως οφείλουμε, αναζητούμε διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης του δημοσίου χρέους, όμως δεν υπάρχει τίποτα συγκεκριμένο και προγραμματισμένο που να σχετίζεται με τα δημοσιεύματα αυτά.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα προχωρήσετε σε αποκρατικοποιήσεις ή μείωση ποσοστών σε εισηγμένες; Έχετε κάποια εκτίμηση για τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις το 2010;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Από την προηγούμενη κυβέρνηση υπήρχε σε εξέλιξη ένα πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, το οποίο επανεξετάζουμε στο σύνολό του. Με βάση τις προγραμματικές μας θέσεις και στο πλαίσιο μιας συνολικής πολιτικής για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και την αποτελεσματικότερη και με διαφάνεια λειτουργία του δημοσίου. Το πρόγραμμα που θα προκύψει από αυτή τη διαδικασία θα αποτυπωθεί στο αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης τον Ιανουάριο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα συνεργαστείτε με διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΔΝΤ, για τη μετάβαση στο νέο σύστημα κατάρτισης του προϋπολογισμού;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Η μετάβαση σε ένα νέο σύστημα πολυετούς προϋπολογισμού προγραμμάτων αποτελεί προγραμματική μας δέσμευση. Για την υλοποίηση μιας τέτοιας μεγάλης διαρθρωτικής αλλαγής είναι και προφανές και αναγκαίο ότι θα πρέπει να αξιοποιηθεί η εμπειρία και τεχνογνωσία που υπάρχει, από την εφαρμογή τέτοιων συστημάτων σε άλλες χώρες με σύγχρονους κανόνες διαφάνειας και ελέγχου. Στο πλαίσιο αυτό, σκοπεύουμε να λάβουμε υπόψη και να αξιοποιήσουμε την τεχνογνωσία που διαθέτουν διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ και το ΔΝΤ, αλλά και μεγάλες ελεγκτικές εταιρείες με διεθνή εμπειρία.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ποιες αλλαγές ετοιμάζετε στο φορολογικό πλαίσιο των offshore;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για τον αποτελεσματικό έλεγχο και ανίχνευση εισοδημάτων και περιουσιών που κρύβονται πίσω από αυτές τις εταιρείες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα ακίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία που υπάγονται σε τέτοιες εταιρείες, αλλά και οι διάφορες συναλλαγές που διενεργούνται με αυτές και πρέπει να ελεγχθούν με αποτελεσματικό τρόπο. Σε αυτούς τους δύο, κυρίως, τομείς θα υπάρξει άμεση παρέμβαση με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ο νέος ΦΜΑΠ που αντικαθιστά το ΕΤΑΚ θα κινείται στη λογική της έκτακτης εισφοράς που επιβάλατε στους μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων; Το αφορολόγητο όριο του ΦΜΑΠ θα μπορούσε να ήταν οι 400.000 ευρώ για μια οικογένεια;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Για την έκτακτη εισφορά, ως φορολογικό υποκείμενο δεν θεωρείται η οικογένεια αλλά το άτομο. Συνεπώς, το όριο των 400.000 ευρώ αφορά σε ατομική και όχι οικογενειακή ακίνητη περιουσία, και αντιστοιχεί σε ένα ελάχιστο ποσοστό των φορολογούμενων μόλις 70.000 άτομα στους περισσότερους από 4,5 εκατ. ιδιοκτήτες για τους οποίους έχει γίνει εκκαθάριση του ΕΤΑΚ. Θα παραπέμψω και πάλι στον κοινωνικό διάλογο για το νέο σύστημα που θα αντικαταστήσει το ΕΤΑΚ και στις δεσμεύσεις μας για προοδευτική φορολόγηση των ακινήτων έναντι του αυτοτελούς συντελεστή τύπου ΕΤΑΚ.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Την επόμενη εβδομάδα ξεκινά η δημόσια διαβούλευση για τη φορολογική μεταρρύθμιση. Θα αυξήσετε τον ανώτατο φορολογικό συντελεστή 40% των φυσικών προσώπων και 25% των επιχειρήσεων;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Την επόμενη εβδομάδα ξεκινά πράγματι η δημόσια διαβούλευση για την αλλαγή του φορολογικού πλαισίου. Βάση της διαβούλευσης αποτελεί το πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο δεσμεύσεων και αρχών του προγράμματος της κυβέρνησης, τόσο για τη φορολόγηση των φυσικών προσώπων όσο και για τις επιχειρήσεις. Από εκεί και πέρα, οι λεπτομέρειες και το ύψος των συντελεστών θα αποτελέσουν αντικείμενο της διαβούλευσης.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όταν λέτε ότι τους περισσότερους φόρους θα τους πληρώσουν όσοι έχουν μεγάλα εισοδήματα, σε ποια εισοδήματα αναφέρεστε; Αυτά που είναι πάνω από τα 30.000 ευρώ, τα 50.000 ευρώ;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Όλα αυτά θα αποτελέσουν αντικείμενο διαβούλευσης. Δέσμευσή μας είναι να μην υπάρξει επιβάρυνση στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Το βέβαιο είναι ότι περισσότερους φόρους θα πληρώσουν αυτοί που σήμερα φοροδιαφεύγουν και φοροαποφεύγουν.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η αυτοτελής φορολόγηση θα καταργηθεί για όλες τις αμοιβές και τα επιδόματα; Ακόμη και για την αποζημίωση απόλυσης ή τα επιδόματα των κοινωνικά ασθενέστερων ομάδων;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Όλες οι περιπτώσεις αυτοτελούς φορολόγησης θα επανεξεταστούν στο πλαίσιο της κοινωνικής διαβούλευσης. Όμως από μία κυβέρνηση η οποία έχει ως αρχή την αναδιανομή και ως προγραμματική δέσμευση την προστασία των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων και τη στήριξη των οικονομικά ασθενέστερων ομάδων, δεν μπορείτε να περιμένετε φορολογικό νομοσχέδιο που θα τους επιβαρύνει.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η κυβέρνηση ανοίγει το ασφαλιστικό, με τη «μαύρη τρύπα» να διογκώνεται διαρκώς. Εξετάζετε την επιβολή νέου φόρου στα πολύ μεγάλα εισοδήματα και τις μεγάλες περιουσίες, που θα χρηματοδοτήσει εν μέρει το ασφαλιστικό;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Το πρόβλημα των ασφαλιστικών ταμείων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με φορολογικές παρεμβάσεις. Απαιτεί μεγάλες τομές στη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος που θα αποτελέσουν αντικείμενο του διαλόγου που έχει εξαγγείλει ο αρμόδιος υπουργός.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ένα από τα μέτρα που προωθείτε για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής είναι ο καθολικός έλεγχος του «πόθεν έσχες». Ποια περιουσιακά στοιχεία θα δηλώσουμε στη φορολογική δήλωση; Θα συμπεριλαμβάνονται τραπεζικές καταθέσεις, μετοχές, δαπάνες με πιστωτικές κάρτες;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Στόχος είναι να υπάρχουν συγκεντρωμένες σε ένα σύστημα και καταγεγραμμένες με ενιαίο τρόπο όλες οι πληροφορίες που σχετίζονται με την πραγματική οικονομική κατάσταση των φορολογούμενων. Η μορφή του εντύπου και τα στοιχεία που θα πρέπει να δηλώνονται σε αυτό θα ανακοινωθούν με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο. Στο υπάρχον σύστημα, μεγάλο μέρος της πληροφορίας που αφορά σε εισοδήματα και περιουσιακή κατάσταση μπορεί να έλθει στη διάθεση των φορολογικών αρχών μέσα από ένα κατακερματισμένο σύστημα και χρονοβόρες διαδικασίες που καθιστούν την αποτελεσματική διασταύρωση πρακτικά δύσκολη και άρα σχεδόν αδύνατη. Σε αυτό τον κατακερματισμό της πληροφορίας θέλουμε να παρέμβουμε για να υπάρξει επιτέλους ένα σύστημα που να αντιμετωπίζει όλες αυτές τις προφανείς στους πολίτες, αλλά όχι και στο φορολογικό σύστημα, περιπτώσεις φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα προβλέπονται αυστηρότερες ποινές για όσους δεν δηλώνουν τα πραγματικά τους εισοδήματα ή περιουσιακά στοιχεία;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Όσο αυστηρές και αν είναι οι ποινές, εάν δεν μπορούμε να εντοπίσουμε όσους φοροδιαφεύγουν καταλήγουμε στο ίδιο αποτέλεσμα: μια τεράστια φοροδιαφυγή σε βάρος των δημοσίων εσόδων και κυρίως σε βάρος της οικονομικής δικαιοσύνης. Δεν έχουμε ως στόχο την τιμωρία, αλλά την αποτελεσματική καταστολή του φαινομένου της φοροδιαφυγής, που είναι προφανές ότι υποβοηθείται από ένα αναποτελεσματικό φορολογικό πλαίσιο. Γι’ αυτό άλλωστε και στις προγραμματικές μας δεσμεύσεις εντάξαμε σειρά μέτρων που συμβάλλουν στην παρότρυνση της φορολογικής συμμόρφωσης. Θέλουμε ο πολίτης να ξαναβρεί το αίσθημα δικαίου και την εμπιστοσύνη του στο φορολογικό σύστημα.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η μεγαλύτερη φοροδιαφυγή εντοπίζεται στους επαγγελματίες που παρέχουν υπηρεσίες. Θα δώσετε κίνητρα στους φορολογούμενους για να ζητούν αποδείξεις όπως, για παράδειγμα, το αφορολόγητο όριο εισοδήματος να συνδέεται με τις αποδείξεις αγορών και παροχής υπηρεσιών που συγκεντρώνουν οι φορολογούμενοι;

Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Τα κίνητρα -υπάρχοντα και νέα- θα είναι ένα ακόμη πεδίο συζήτησης και αξιολόγησης στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το νέο φορολογικό πλαίσιο. Σε κάθε περίπτωση, εννοείται ότι επιζητούμε ρυθμίσεις και κίνητρα που προωθούν τη συμμόρφωση, ωφελούν με δίκαιο τρόπο τους πολίτες και ελαχιστοποιούν τις ανάγκες για ελέγχους.